نگاهي به واژه هاي زبان " آينو Ainu"

نظرات 0

  نگاهي به واژه هاي زبان آينو PDF حجم 287


زبان آينو  بوسيله ي گروهي از مردم جزيره ي هُكايدوي ژاپن تكلم مي شود. تا قرن بيستم ميلادي ، درميان نيمي از مردم جزيره ي ساخالين و گروه كوچكي از مردم  جزاير كوريل تكلم مي شد. امروزه اين زبان تنها در ميان بوميان هكايدو باقي است     و در سال 1994م. زبان آينو در ساخالين ازبين رفت و كسي از گويشوران آن باقي نماند.

زبان آينو در هكايدو نيز روبه نابودي مي رود.  


  
 
                                                                                

آينو

تركي

Aca (father , uncle)

آچا ( عمه )( در تركي كهن)

Ak (younger brother)

Ku-aki (my younger brother)

اكه ( برادر بزرگتر)

اتا- قي ( پدر جان)پسوند " قي" در ژاپني در آغاز واژه آمده است.

Arka /arga /araka (painful, hurting)

يوْرقوُن- آرقين (خسته و كوفته)

As  (to blow as wind)

اسمك (يئل اسمك : وزيدن باد)

Asam / asama (bottom)

آست ( زير ، پايين ) آست ( آستار: آستر) ضد واژه اوست(بالا)

Aw (tongue)

آي (آيماق : گفتن)

Hapo (mother)

آبا ( مادر بزرگ)

Haw (voice)                   

هافيلداماق / هوْفوُلداماق/ هاولاماق (پارس كردن)

Kam (god, sprit )

قام / قامچي ( شَمَن)

Kamuy – nomi (to pray to the gods)

نوْم (قانون)

Kap / kapu (skin,bark,outer covering of anything)

قابيق ( پوست ، پوسته)

Kar (to make,to prepare,to produce,to do)

قاييرماق (ائو قاييرماق : خانه ساختن):كردن

Kiror (strength,power)

گور ( گور سو: آب زياد ؛ گور سَس : صداي قوي)

Kunki (ژاپوني kugi) (nail)

گؤك (ميخ سازو تار آذربايجاني / سازي گؤك له مك)

Kunne (black,dark)

قوْنوُر ( رنگ تيره ، سياه) (قونور آت: اسب سياه يا خاكستري)

Mokor (to sleep)

مورگو ( چُرت زدن)

Nanna  ( mother)

نَنه (مادر)

Kur (shadow)

كؤلگه (سايه)   در ژاپني ، واج  " ر"  وجود  ندارد.

Kur (person,man)

قوُل (آللاه قوُلوُ: بنده خدا) بنده ، بَرده

Nay (river )

چاي (رود ، رود خانه)

Pe (water)

بوُلاق (چشمه) / پينار (چشمه) از ريشه pu سومري

Rera (wind)

يئل (باد)(در سومريlil) در ژاپني ، واج  " ر"  وجود  ندارد

Seta/ heta/hida (dog)

ايت (سگ) seta از ريشه سومري sipa

So (waterfall)

سوُ (آب) / شيرران (آبشار)

Topa (herd)

توْپا ( دسته) (اولدوز توْپاسي : خوشه ي ستارگان)

Toy (earth,soil,mud)

توْرپاق (خاك) از ريشه سومري tir

Ya (land)

يئر (زمين)

نكات گرامري زبان آينو

 

1) پسوند مكان  locative partical (اسمين يئرليك حالي)  در زبان آينو ta  و در تركي نوين " – ده / - دا " (da)  مي باشد.

قلعه ي بزرگي بالاي كوه وجود دارد.                         Nupuri ka ta poro casi an. 

 

                                                        (ترجمه تركي) داغ باشيندا بؤيوك قالا وار.

واژگان اين جمله:

Nupuri:كوه         ka : بالا         ta : پسوند مكان(به معناي در)      poro :بزرگ       casi: قلعه ، دژ      an: است

 

با توجه به ساختار جمله ي ذكر شده به زبان آينو ، ساختار آن  درست همانند ساختار يك جمله ي تركي است.

2) پسوند مفعول ازي (مفعول عنه) ablative partical (اسمين چيخيش ليق حالي) در زبان آينو wa (از جايي ، از كسي ، از چيزي) و در زبان تركي " – دَن / - دان"         مي باشد.

سيب از بالاي درخت مي افتد.                                              Ni ka wa ringo tuy.

(ترجمه تركي) آغاج باشيندان آلما دوشور.

 

واژگان اين جمله :

Ni: درخت (از واژه " ييش " تركي باستان به معناي جنگل)             ka:بالا             wa: از

Ringo: سيب ( وام واژه از زبان ژاپني)         tuy: افتادن ، باريدن برف و باران و ..(دوشمك)


 James Patrie و Hattori Shiroطرافدار نظريه ي ريشه ي آلتائيك ، زبان آينو هستند. 

برخي ديگر نيزمانند   Kyosuke Kindaichiطرفدارهم ريشه ي  بودن زبان آينو با زبان هاي سرخپوستي هستند.