سومئر ديلي ايله تورك ديلينده كي اورتاق سؤزلر
>>> تاریخ انشتار پست :17 اردیبهشت 1391

|
سومئرجه |
توركجه |
|
a / e |
آرخ |
|
ab / ub |
ابه (چوخور) |
|
ab-ba / abba |
آپا (بؤيوك ، ياشلي) |
|
ad |
اؤتمك (بلبل لر اؤتور: اوخويور) |
|
ada / ad |
آتا |
|
agar / ugar |
اكين |
|
agarin |
قارين |
|
a-lá |
آل آروادي |
|
a-la(-la) / ul |
هالاي چكمك |
|
al…di / dug / e |
آلقاماق |
|
ama |
آنا، مامان |
|
ama-ad |
آنا-آتا |
|
anše |
ائششَك |
|
ara / ar / rà |
آري ، آرينما |
|
arad / urdu / ir |
آر واد (نؤكر) |
|
asa / as / az |
آزي (آيي) |
|
aš |
ايسته مك (ايس+ته+مَك) |
|
aš |
آز (بير) |
|
á-še |
اَشي |
|
aškud |
ايشگيل |
|
Aya |
آي (تانريسي) |
|
azag |
ياساق(قدغن) |
|
ba |
پاي ؛ بؤلمك |
|
ba |
بئرمك(وئرمك) |
|
bá |
باغير (قارا جيگر) |
|
bal |
بالتا |
|
bán / ba-an |
بايدا |
|
bànda |
بالا |
|
bar |
بربر (بايير آدامي ، اؤزگه) |
|
bar |
بارماق ،وارماق (كئچمك) |
|
bar |
بايير(چؤل ،بيابان) |
|
bar |
بَري (بري گل؛ بري باخ( |
|
bar |
پارلاماق |
|
barag |
بارق (ائو-بارق) |
|
bi / bé |
بوُ |
|
bìl |
پيل / پيلله مك (دال-بوداق) |
|
biz |
بوزلاماق؛ آغزيني بوزوب آغلاماق |
|
bul / bu |
پوله مك / پوفله مك |
|
bùr / bùru(-d) |
بوُرماق/ بورغو(ده لمك) |
|
búr |
بورومك (ياييلماق) |
|
búru / bur |
بوُراخماق |
|
da / da(g) |
ياخين (د:ي) |
|
dag |
تاخماق (آرتيرماق) |
|
dāg |
داغ-داش |
|
daĝal |
داغيلماق(ياييلماق) |
|
daggan / dakkan |
دوكان (اوتاق) |
|
dal / dul |
دالدالانماق(گيزلنمك) |
|
dal / dul |
دولاماق |
|
dar |
يارماق (د:ي) |
|
dar / dara |
تار (قارانليق) |
|
dé |
دؤكمك (تؤكمك) |
|
de(g) / dri |
ده رمك(مئيوه ده رمك،توپلاماق) |
|
di |
تَزمك(قاچماق) |
|
Diĝir / Dingir |
تانري (الله) |
|
dili |
دوُل (يالقيز) |
|
du |
دولماق |
|
du |
دؤيوش (ساواشماق) |
|
du |
توتوشماق(دؤيوشمك) |
|
dù |
ديكمك(ائو تيكمك) |
|
du |
ده ليك (دئشيك) |
|
dù |
ديكمك (آغاج اكمك) |
|
dub |
توپلاماق |
|
dub |
تاپو (قباله) |
|
dub |
ده بَرتمك |
|
du (b) / du-ub |
ديز |
|
du (g) |
دئمك (دينمك) |
|
dugud |
يوغون (آغير) |
|
dumu |
دؤل (اوشاق) |
|
dun |
دوگون (دويونله مك) |
|
dúr |
دوُرماق (بير يئرده قالماق) |
|
duru / dur(-ru) / dur |
دوُر (دوُروُ سوُ) |
|
é |
ائو |
|
eme |
هيم (ديل) |
|
e-ne (older a-ne) |
او ، اول (ضمير ، عوض ليك) |
|
-ene |
جمع باغلاما شكيلچي (اوغول+ان=اوغلان) |
|
erim / érin / éren |
ار (كيشي) |
|
eš |
اوش(اوچ) |
|
éše / éš |
اريش (ايپ،طناب) |
|
ga |
كه له كئي (سود / سوت) |
|
gaba |
قابيرقا |
|
gal |
قالين(بؤيوك) |
|
gal-bé |
قَلبي (بؤيوك) |
|
gam |
قانيرماق/قاييرماق(اگمك) |
|
gamar |
قامارماق (چئوره له مك) |
|
gàna / gàn |
قانا (اكين يئرلري) |
|
ganam / gana |
قويون |
|
garaš |
كولَش (سامان) |
|
gašan |
قادين ،خاتون |
|
ga-ríg |
داراق |
|
ge |
قيز |
|
géme / ĝéme |
کنیز، گونو ، قوما |
|
gi |
قارغي / قَميش قاميش) |
|
gi |
کيچيك |
|
gíg / ĝíg / gi / ge / ĝi / ĝe |
گئجه |
|
gín / giñ |
گوموش |
|
gu |
قَنَف (ايپ) |
|
gù |
قيي ، كوي (هاي-كوي)غوغا |
|
gub |
قوپماق (قالخماق) |
|
gú – è |
گئيمك |
|
gud |
گوده(قيسا) |
|
gud |
قيماق (قيما-قيما دوغراماق) |
|
gu-du |
گؤ... (بوزوك) |
|
gú-da-lá |
قوُجاقلاماق |
|
gúg |
كوكه |
|
gú – gid |
گودمك |
|
gúl |
گولمك (سئوينج) |
|
gu-li / ku-li |
قوُل (يولداش) |
|
gùn / gùnu |
قونور (خاللي) |
|
gur |
قورقوشون |
|
gur |
گور (گور شو ؛ گور سَس) |
|
gur |
اوراخ |
|
gúr |
قيريلماق (اؤلمك) |
|
gurgur |
غُرغُر (قور-قور ائله مك:دونقولدانماق) |
|
guru / gur / kur |
قيرماق (سينديرماق) |
|
guz |
قَزيللي(پاراق،توكلو) |
|
ĝala / ĝál/ ĝá |
قالماق |
|
ĝin / ĝen |
گؤنده رمك |
|
ĝíri / ĝír |
گوردا (خنجر) |
|
ĝissu / ĝizzu |
كؤلگه ، قوُزئي |
|
ĝiš / ĝeš / ngis |
آغاش(آغاج) |
|
ĝiš / ĝeš / uš |
كيشي |
|
ĥáš / ĥaš |
قاسيق |
|
hé-àm / hé-a |
هه / هه يه / هيم |
|
hé-àm du |
هه دئمك |
|
ĥu |
قوُش |
|
ì / ìa |
ياغ |
|
íb / eb |
اؤبكه/ اؤفكه (آجيق) |
|
igar / egar |
كرپيچ |
|
i-ĝar |
ايلقار |
|
igi |
گؤز |
|
íla / íli / íl |
ايلَتمك(چاتديرماق) |
|
íla / íli / íl / ul |
اولدوز (ايشيقلانديرن) |
|
in-ga |
گئنه / يئنه |
|
izzi / izi |
ايسسي / ايستي (اود) |
|
ká |
قاپي |
|
kad |
قاتلاماق (بوكمك) |
|
kak / gag |
كؤك(سازين ميخلاري) |
|
kalu |
قاموُ /هامي |
|
kar |
قارمالاماق ،غارت |
|
kaš / kas |
قاشماق/قاچماق |
|
kàš |
ايشه مك (قاشانماق:آت-ائششك ايشه مك) |
|
kima |
كيمي (اوخشايان) |
|
kiši |
قاريشقا |
|
kud |
قوُدا |
|
kù-dím |
قويومجو (قيزيلچي) |
|
kug / kù |
گؤك (مقدس ؛ گؤك تورك ) |
|
kul |
قول (قولپ) |
|
kur / ku |
گيرمك |
|
kur |
گور(اؤلولَر دونياسي) |
|
kur |
كيران - داش |
|
kúr |
قير-ياغي (دوشمن) |
|
kurum / kuru / kur |
قوروماق |
|
kù-sig |
قيزيل |
|
kuš |
گؤن |
|
lá(l) / (lal) |
لواش (يايماق) |
|
lahar |
داوار |
|
lal |
بال (عسل) |
|
lil |
يئل |
|
lil |
يئل (يئل توخونما:جن وورما) |
|
lu / la |
-ما / -مه (اوخوماماق/ يئمه مك) |
|
luĝa / lúĝ / lu |
لوغازائله مك |
|
luh |
يايخاماق |
|
luĥummu / lu-ĥu-um |
لؤهمه (قره مه) |
|
lul |
يالان |
|
me / mì |
منيم |
|
men |
من (عوض ليك) |
|
mu |
پوتا |
|
mut |
موُتلولوق (سئوينج) |
|
nin |
ننه |
|
nud / nú |
ياتماق |
|
pa |
بوُداق |
|
paĥ |
پاچا |
|
pala |
پالتار؛پالتو |
|
pap / pab / pa |
بابا |
|
pil |
بَله مك |
|
pú |
بولاق |
|
qabu |
گپ |
|
qir / kir |
کوره ( اجاق) |
|
qur / ur |
قيرخماق |
|
sa |
ساپ |
|
sa |
ساز (قوپوز) |
|
sa |
ساتماق (آلماق) |
|
sa |
سادلاماق |
|
sag / šag / sig / sa / ša |
ساغ |
|
saĝ / sa |
سووغات |
|
sal |
سالماق (سفره / فرش سالماق) |
|
seru |
سيرت (بئل) |
|
si/ su |
سو-سئل آخماق |
|
si |
سوسمك (بوينوزلاشما) |
|
si(g) / sig |
سيغماق |
|
sig / si (-ga) |
سئره ك |
|
siki / síg / sík |
ساققال،توك |
|
silim – du |
سلام دئمك |
|
sir / sur / zara / zar |
سريمك (اگيرمك) |
|
su |
سوي(تانيش) |
|
sub / su-ub |
سومورماق |
|
sug |
سولاق (باتلاق) |
|
sug |
سولو يئر |
|
sug / sù / su |
سويونماق |
|
suĥ |
شوخوملاماق |
|
sum / šúm |
سوُنماق (وئرمك) |
|
súmun / sún |
سيغير (چؤل اؤكوزو) |
|
šab |
ساپ،ساپاق |
|
šag |
شاققاناقي چيخارماق، كسمك؛ آدام اؤلدورمك |
|
šár |
سردار |
|
šér / šír |
شير(پاريلتي؛ اوزونون شيري گئتمك:بزه گي گئتمك) |
|
šeš |
سيزلاماق،سيزيلداماق |
|
šìr/ šur |
جيرلاماق(شعر اوخوماق)، شعر |
|
šita / šit |
چيته مك |
|
šukur |
سوخور (نيزه) |
|
šur / sur |
شيريلداماق(ياغماق) |
|
tab |
تب |
|
taka/ taga/ tak/ tag/ tà |
ده گمك ،دؤيمك |
|
tán |
دان (دان اولدوز:ايشقلانمااولدوزو) |
|
tar |
يارماق |
|
te-ĝe (-d) / te / de / ti |
|
|
ten / te-en |
دون(شاختا، سويوق) |
|
téš |
ديشي (جنسي) |
|
tir |
تورپاق |
|
tir |
ديرريك (آغاجليق،مئشه) |
|
tu / dú / tud |
دوغماق |
|
túg / tu |
اتَك |
|
tur / tu |
توروغ (آريغ-توروغ:اؤلومجول) |
|
tuš |
دوشمك (اوبا دوشمك)؛دوشرگه(ائو) |
|
u |
اؤوه ش قويون |
|
u |
اون (10) |
|
ù |
اوت (بيتگي) |
|
ù |
اويوماق(يوخلاماق) |
|
ub |
ائب، ائو |
|
ub |
ابه ( چالا،چوُخور) |
|
ud |
اؤد(زمان) |
|
ud |
اؤد( گون ؛ باخين فرهنگ سنگلاخا) |
|
udun |
اودون (اوجاق) |
|
ù-ku |
اويقو،يوُخو |
|
ul |
ايلغاماق(تله سمك) |
|
ur |
اوره ك |
|
ur |
اورماق(بيچمك) |
|
ur |
اورلاماق(اوُلاماق) |
|
ur |
هورمك (ايت) |
|
ur |
اورپمك ، اوركمك |
|
ur-bar-ra |
بؤري(قورد،جه نه وار)bar-ra |
|
ús / úz / uš |
اوج / اوژ |
|
za za |
سَن سَسله مك |
|
zag |
ساغ يان |
|
zibin |
چيبين(ميلچك) |
|
zi – ir |
زور (چَتين) |
|
zi(-ir) / zé(-er) / sír / súr |
زوگمك/ زويمك؛ زويولده مك |
|
zu / sú |
اوس/ هوش |
|
zú / su |
شوشه |
|
zú – gu / zú - ku |
سوخماق (آري سوخماق:آري چالماق) |
kul [COLLECT] wr. kul "to collect; to collect; to glean; to remove, take away; to peck" Akk. Laqātu گؤل (بركه آب) محل انباشته شدن آب
kun [SHINE] wr. kun2 "to shine brightly" Akk. Nabâtu گون

تنديس الاغ ( آنشه= ائششك)


سومئر دؤيوشچولري

اصول دستور زبان سومري و تاريخ و باستان شناسي ، مؤلف: جان لوئيز هابز ؛ مترجم: فريدون عباسي؛ مؤسسه فرهنگي انتشاراتي پازينه ؛ چاپ اول 1389
Nin : ...كلمه nin در سومري براي جنس مؤنث بمعني " بانو ، خانم ي رئيسه خانه " استفاده مي شود.... ( ص51)
واژه ي " ننه " در زبان تركي به معني مادر است. در زبان هاي سرخپوستي نيز اين واژه رايج است.
Ur: ترجمه عادي معني ur " مرد ، جنگجو ، سرباز يا قهرمان" است. در فرهنگ دو زبانه سومري – اكدي اين نشانه با تلفظ ur معني مردamelu را دارد، و با صداي kalbu معني " سگ " را دارد. ... بنظر مي رسد ur بمعني " مرد " تنها در نام اشخاص آورده ميشود. ... نشانه ur مانند تصوير سگ يا يك جانور است... (ص51)
واژه " ار"(ar) در تركي به معناي " شوهر ، مرد ، سرباز ، جنگجو و... است. در تركيب اسمي نيز آورده مي شود مانند: آلپ ار تونقا (نام تركي افراسياب و معناي تقريبي آن دلاور جنگجوي ببرآسا).
واژه ي urug / uruğ در تركي جغتايي به معني " نسل ، خويشاوندان ، طايفه ، تخمه ، رگ و ريشه ، سلاله و تبار " است. اوُروق- قاياش: اقوام و آشنايان
واژه ي " هورمك " (hürmak) در تركي آذربايجاني و ürmak در تركي جغتايي بمعني " پارس كردن سگ و زوزه كشيدن " است. ( واج " ه " بعدا به واژه افزوده شده است. " – مك " پسوند مصدر در زبان تركي است و پس از سده هفتم ميلادي به واژه ها افزوده شد. )
E :مطابق گفته I.J.Gelb اين نشانه معني " خانه ، محل سكونت حتي يك اطاق ، محل و مكان ، معبد، خاندان، فاميل ، طايفه و قبيله ، خانواده ، عيال، اهل خانه " را دارد.(ص52)
واژه ي " او / اِو " (av) در تركي آذربايجاني و " اِب" در سنگنوشته هاي سده هفتم ميلادي به معناي " خانه ، محل سكونت ، منزل " است.



