• ميزقان ( فلوت سرخپوستان)

اوْخ - ياي






گليم سزخپوستان





امريكا قطعه سينده ياشايان قيزيل ده ريلي لرين ديلي ، تورك ديللرينه چوْخ بنزه يير.


1) مايا ديلي:


مايا يازيسي


مايا ديليندن:


kin : گون ( توركجه) ( بير گون ، ايكي گون ... روزي ، يك روز ؛ گون = گونَش (خورشيد)




chan : چايان ( ايلان - چايان / مار )




yax ( ياش) : ياشيل ( گؤمگوي ، گؤي / سبز ، كبود و آبي )


Qin بو سؤز اوچ آنلامدا ايشله نيردي: الف) گونش (خورشيد) ب) گون ، گوندوز (روز) ج) بيرگون ، گونلرين بيرينده (روزي ، يك روز)

o-qin مايا ديلينده " ايكيندي ، گون باتان چاغي " (بعداز ظهر) دئمكدير.

Osh بو سؤز " اوچ / اوش " (3) آنلامينا دير.

Tataمايا ديلينده " دَده ، آتا " ( پدر ، پدر بزرگ) دئمكدير.


Pal مايا ديلينده " بالا ، اوْغول ، اوُشاق " (فرزند ، پسر) آنلامينا دير.



us:vulture مايا ديلي ( اس – بوري ديوان لغات الترك / اوس: لاشخور )
Ux: three ox, اوش / اوچ
Yax : green ياش
Ya-yax : very green يام – ياشيل
Kin : day. Sun گون
bay: fat پيي
Kak: fire قاقيلجيم / قيغيلجيم ( شراره آتش)
U: he او
Otot= otoch: house (dwelling) اوتاق ( اوْتورما يئري)
Chak / chakki : rain, rain deity
Chak: lightning شاخماق ، شاخيماق ، چاخماق ( ايلديريم شاخماق)
Kal : room قالماق
Bah: head, top, first باش
Bathe: warrior بهادُر (bah باش / te تير ، چوب بلند ، نفر اول در چوب بلند)
But: to fill دوْلدورماق ( آنجاق بيتمك : سوْنا چاتماق فعل ينه ده بنزه يير)
Chan:serpent ايلان – چايان
Chan : sky شَن ليك ( جشن و شادي براي آسمان و تنگري؟)
Chanil : public ceremony شنليك
Chij: deer جئيران – جويور
Chum: seating / to sit چؤمبه لمك ( (اوْتورور ، چؤمبه لير chumla: sits
Chun : to sit چؤنبه لمك ، چؤمبه لمك
Elkin: east : ايلري ( گون چانا ساري ، بطرف مشرق) ul سومئر توركجه سينده پارلاماق و اولدوز سؤزون كؤكو kin مايا ديلينده گون ؛ دئمك بو سؤز " گون پارلايان يئر ، مشرق آنلامينا دير)
Em : to descend ائنمك ، يئنمك
Ichil:in , within ايچ ، ايچَري
Jol: head يولبارس ( يوز پلنگ) ؛ مثالjol kuh: head god ) )
Kay: fish اصلينده سومئر توركجه سيندن ، قوتان قوشونون (نوعي پرنده ي بزرگ ماهيخوار، پليكان) آديندا دا وار دير. احتمالا در عربي به شكل " حوت " است اما در بسياري از زبان هاي ديگر كه منشا تركي دارند ديده مي شود)
Kej : deer كئييك ( جئيران)





2) آزتك ديلي: (زبان آزتك)

• Temoa: دامماق (چكيدن آب) ( هاب ئله داملا ، دامجي سؤزلري نين كؤك)

A سؤزو " سو " آنلامينا دير. A-tl سؤزونده tl آدليق حالي نين ( حالت اسمي) شكيلچي سي دير.





Calixtlahuaca : بو سؤزده cal ( قال) ائو (خانه ، اقامتگاه) آنلامينا دير. توركجه ده " قالماق " ( اقامت كردن ، ساكن شدن)



Mapachtepec: بو سؤزده tepe ( تَپه ) توركجه سؤز دور. С (ك) ايسه پسوند مكان دير ( ائو – ده – كي پسوند مكان). Mapach ( راكون : بير پيس قوْخو سالان حيوان )



Xocoyoltepec : بو سؤزده ده تپه كلمه سي وار دير. Xocoyol سؤزو " اوه ليك " ( گياه ترشك كه در روستاها ي آذربايجان شرقي داخل آش مي ريزند تا ترش مزه شود؛ (ك) ايسه پسوند مكان.


Tozoztontli: بو سؤز آزتك آيلاريندان بيري دير. بو سوزه to " تويوق " (مرغ ، پرنده) و so " سوموك " (استخوان) سؤزونه بنزه يير. بو آيين آنلامي " آييق و يوخوسوز قالماق " دير. لوگوگرامدا اوْلدوغو بئلينه سوموك باتان تويوق ( قوُش) يوخوسوز قالار.


NAN: ننه ، آنا (مادر)




Ilancueitl : بو سؤز " قاري ننه نين اتَگي " ( دامن پير زن) آنلامينا دير.Ilamaسؤزو " قاري ننه" دئمكدير. il amaسوزو بو موقعيتده ilan سؤزونه چئوريلميشدي. Ul سؤزو تورك ديلينده " اپريمك ، قوْجالماق " آنلامينا دير.
ama= آنا




Chilapan : بورادا apan سؤزو " چاي ، ايرماق ، آخان سو " آنلامينا دير. سومئر توركجه سينده ab سؤزو " چاي ، دريا " آنلامينا ايدي.



باشقا قيزيل ده ري لي لرين سؤزلريندن: Etu : گونش ، سومئر ديلينده utu( گونش تانريسي)

Gaagii : قارغا


Tawa : گونش ( اصلينده سومئر توركجه سيندهtab ايستي آنلامينا دير. توركجه ده توْو وئرمك " ايستي ايله قيزارتماق فارسجادا تَف دادن)


Kok گئجه ( اصلينده سومئر ديلينده gig قارانليق)


Mahpii گؤك ، گؤي ( عيلام ديلينده nap)



تولكو Tokala


Theodore G. Schurr Professor of Anthropology (استاد دانشگاه پنسيلوانيا)
او قيزيل ده ري لي لرين گونئي آلتايدان آمريكايا گؤچدوكلريني سؤيله يير.