ئ

"آزر " سؤزو  ،منجه سومئر دیلیندن آلینمیشدی. "آش " سؤزو سومئر دیلینده " بیر ، بنزه ر سیز ، تای سیز " دئمکدیر. "ار" سؤزو سومئر دیلینده " انسان ، سرباز ، ائرکک، کیشی " دئمکدیر.
 آزر= تای سیز ، بنزه رسیز انسان (انسان یگانه و بی نظیر)
بای= وار لی، زنگین ، ثروتمند
گان / جان: یئر
آذربایجان: وارلی انسانلارین یوُردو

سؤمرلر آذربایجانی جنت بیلیردیلر و اورادا یالنیز سومئر آللاهلاری و تکجه اوتناپیشتیم (نوح پیغمبر) یاشاییردی. 
هابئله ، بیر سیرا گؤروشلره گؤره ، آذربایجاندا " آس " آدلی بیر ائل- اولوس یاشاییردی. آسییا قطعه(قاره )سی ده اؤز آدینی بو ائلدن آلمیشدی. اولا بیلسین تبریز یاخینلیغینداکی " ایسپیران"  کندی ده  اؤز  آدینی "آس " ائلیندن آلمیشدی.
دئمه لی ییک؛ سومئرلر آذربایجاندان ایکی چای آراسینا (بین النهرین ،میانرودان) کؤچدولر. آککادلارین یازدیغینا گؤره سومئرلر اؤز آنا یوردلارینا  (آذربایجانا) " مادا" دئییرمیشلر. دئمک ، آذربایجانین 4-5 مین ایل بوندان قاباقکی آدی " مادا" ایمیش. 
سؤمرلر آذربایجانی جنت بیلیردیلر و اورادا یالنیز سومئر آللاهلاری و تکجه اوتناپیشتیم (نوح پیغمبر) یاشاییردی. 
هابئله ، بیر سیرا گؤروشلره گؤره ، آذربایجاندا " آس " آدلی بیر ائل- اولوس یاشاییردی. آسییا قطعه(قاره )سی ده اؤز آدینی بو ائلدن آلمیشدی. اولا بیلسین تبریز یاخینلیغینداکی " ایسپیران"  کندی ده  اؤز  آدینی "آس " ائلیندن آلمیشدی.
دئمه لی ییک؛ سومئرلر آذربایجاندان ایکی چای آراسینا (بین النهرین ،میانرودان) کؤچدولر. آککادلارین یازدیغینا گؤره سومئرلر اؤز آنا یوردلارینا  (آذربایجانا) " مادا" دئییرمیشلر. دئمک ، آذربایجانین 4-5 مین ایل بوندان قاباقکی آدی " مادا" ایمیش. 

سومئرلر ، ایکی چای آراسیندا یئرلشدیکدن سونرا ، اؤز یئنی یوردلارینا " کنگر ki-en-gir (شریف و وارلی انسانلارین یوردو) آدینی قودولار. بو سؤز دوز "آذربایجان  "سؤزون معناسی دیر. بو سؤز سومئرلرین آذربایجاندان کؤچدوکلری و اونلارین نه قَدَر آذربایجانی سئودیکلری گؤستریر.
     
آذربایجاندا یئددی مین ایللیک " یانیق تپه "(خسرو شادا) و " شهر یئری" (مشکین ده) مدنیتی (اوُیقارلیغی) وار ایدی.